Türkiye’nin Coğrafi Konumu

Türkiye’nin Coğrafi Konumu ve Özellikleri

Türkiye Kuzey Yarım Küre’de, eski dünya karalarının birbirine en çok yaklaştıkları stratejik bir bölgede yer alır. Buna bağlı olarak matematiksel ve özel konumu ülkenin sosyal, politik ve ekonomik durumu üzerinde etkili olmaktadır.

Türkiye’nin Matematiksel Konumu

Türkiye 36° - 42° Kuzey enlemleri, 26°-45° Doğu boylamları arasında yer alır. Buna bağlı olarak;

Türkiye dört mevsimin belirgin olarak yaşandığı ılıman kuşakta yer alır
Güneş ışınları yıl içinde düz zeminlere dik gelmez. Bu nedenle yatay düzleme dik duran cisimlerin gölge boyları sıfır olmaz.
Ülkenin doğusu ile batısı arasında 76 dakikalık zaman farkı vardır.

Türkiye’nin Özel Konumu

Türkiye’nin eski dünya karaları olan Asya ve Avrupa kıtalarında toprakları bulunur. Üç tarafı denizlerle çevrili yarımada özelliği taşır. Ortalama yüksekliği fazla olup (1130 m), yükseklik batıdan doğuya doğru artar. Yakın jeolojik zamanda oluştuğundan kırıklı arazisi fazladır. Bu nedenle tektonik depremler sık görülür. Maden çeşitleri fazladır. Ortadoğu ve Asya petrollerine yakınlığı, boğazlara sahip olması jeopolitik önemini artırır.

Türkiye’yi Çevreleyen Denizler

Karadeniz

Sularının Özellikleri

Karadeniz, bol su taşıyan akarsularla beslendiğinden ve bol yağışlı bir bölgede bulunduğundan su seviyesi yüksektir.

Bulunduğu enlem nedeniyle suların sıcaklığı Akdeniz sularına göre daha düşüktür

Derinlerde kükürtlü hidrojen gazının bulunması, 200 m’nin altındaki derinliklerde deniz canlılarının yaşamını engeller.

Tuzluluk oranı, %o 18’dir.

Akıntılar

Karadeniz’in su seviyesinin yüksek ve tuzluluk oranının düşük olması nedeniyle Karadeniz’den Marmara Denizi’ne doğru bir üst akıntı bulunmaktadır. Marmara Denizi’nden de Karadeniz’e doğru alt akıntı bulunur.

Kıyı Tipi

Karadeniz’in Anadolu kıyıları, dağlar kıyıya paralel uzandığından genellikle dik ve yüksek kıyılar şeklindedir. Boyuna kıyı tipi özelliğindedir. Bu nedenle, Anadolu kıyılarının gerçek uzunluğu ile kuş uçuşu uzunluğu arasındaki fark azdır.

Marmara Denizi

Sularının Özellikleri

Marmara Denizi sularının özelliği bakımından, Akdeniz ile Karadeniz arasında bir geçiş özelliği gösterir. Karadeniz’den olan üst akıntı nedeniyle yüzeyde %o 23 tuzluluk oranı, Akdeniz’den olan alt akıntının etkisiyle derinlerde %o 36 civarındadır.

Akıntılar

Akdeniz’in tuzlu suları alt akıntı ile Karadeniz’in az tuzlu suları ise üst akıntı ile Marmara Denizi sularına karışır.

Kıyı Tipi

Marmara Denizi kıyılarında birden fazla kıyı tipi görülmektedir. Örneğin, İstanbul ve Çanakkale Boğazı kıyılarında ria kıyı tipi, İzmit-Yalova arasında enine kıyı tipi, kuzey kıyılarında limanlı kıyı tipi görülür.

Ege Denizi

Sularının Özellikleri

Sularının özellikleri bakımından Akdeniz’e benzerlik gösterir. Tuzluluk oranı, Ege Denizi’nin kuzeyinde yaklaşık %o33, güneyinde ise yaklaşık %o 37 dir.

Akıntılar

Akdeniz’in tuzlu suları alt akıntı ile Ege Denizi sularına karışmaktadır. Karadeniz’den ise Ege Denizi’ne doğru üst akıntı bulunmaktadır.

Kıyı Tipi

Ege Denizi’nin Edremit – Kuşadası arası, dağlar kıyıya dik uzandığından enine kıyı tipindedir. Güneybatı Anadolu kıyıları ise (Bodrum, Marmaris, Datça) ria tipi kıyılardır.

Akdeniz

Sularının Özellikleri

Akdeniz sularının sıcaklığı diğer denizlerimizden daha yüksektir.

Bulunduğu enlem nedeniyle sıcaklık ve buharlaşma fazladır. Buna bağlı olarak, tuzluluk oranı %o 36 ilse %o 39 arasında değişir.

Akıntılar

Akdeniz’in çok tuzlu yoğun suları dip akıntı ile Marmara Denizi’ne ulaşır.

Kıyı Tipi

Akdeniz’in Anadolu Kıyıları genlikle boyuna kıyı özelliğindedir. Finike – Kaş arasında Dalmaçya kıyı tipi görülür.

Türkiye’nin Sınırları ve Komşuları

Türkiye’nin kara ve deniz sınırlarının toplam uzunluğu yaklaşık 11.000 km’dir. Burada Türkiye’nin kara sınırları ve komşuları incelenecektir.

Sınırları

Türkiye’nin kara sınırları yaklaşık 2753 km’dir. Irak ve İran sınırları doğal sınır özelliği taşımaktadır. Diğer sınırlarımız yer yer bazı engellerden geçseler bile büyük çoğunluğu politik sınır özelliğindedir. En uzun sınırımız 877 km’lik Suriye, en kısa sınırımız 18 km’lik Nahçıvan sınırıdır.

Komşuları

Asya ile Avrupa kıtalarını birbirine bağlayan bir köprü özelliğindeki Türkiye, Asya’da Gürcistan, Ermenistan, Nahçıvan, İran, Irak, Suriye, Avrupa’da Yunanistan ve Bulgaristan ile sınır komşusudur.

KARBONHİDRAT

KARBONHİDRAT

MONOSAKKARİTLER
¦Hücre zarından geçerler
¦Hidrolize uğramazlar
¦Kan ve doku sıvısında bulunurlar
¦Karbonhidratların yapıtaşlarıdır
¦Fotosentezin ilk ürünleridir
¦Hücrede depolanmazlar
¦Riboz ve deoksiriboz nukleik asitlerin yapısına katılırlar
¦Suda çözünürler
¦Protein ve yağlarla bileşik oluşturabilirler
¦Enerji verici olarak kullanılırlar
¦Yapılarında glikozit bağı bulunmaz
¦Benedikt çözeltisiyle ısıtılırsa kiremit kırmızısı renk verirler
Örn:Glikoz,Galaktoz,Fruktoz,Mannoz,Ksiloz,Arabinoz
DİSAKKARİTLER
¦Hücre zarından geçemezler
¦Sindirim enzimlerinden etkilenirler
¦Bitki ve memelilerde depolanabilir-memelilerde laktoz bitkilerde sukroz
¦Suda çözünürler
¦Kanda bulunmazlar.Sütte bulunurlar
¦Yapısında glikozit bağı vardır
Örn:Maltoz,Laktoz,Sukroz
Glikoz + Glikoz ----------Mal toz + Su
Glikoz + Früktoz ----------Sukroz + Su
Glikoz + Galaktoz ----------Laktoz + Su
POLİSAKKARİTLER
¦Hücre zarından geçemezler
¦(n)kadar glikozun birleşmesinden oluşurlar.
¦Sindirim enzimleriyle hidrolize edilirler.
¦(n-1)kadar su harcanır.
¦Kanda bulunmazlar.
¦Hayvanlarda ve bakterilerde glikojen bitkilerde nişasta olarak depolanır
¦Selüloz bitkilerde çeper maddesi olarak kullanılır.
¦Bitki ve hayvanlarda sentezlenebilir.
¦Selüloz bazı tek hücreliler hariç diğer canlılar tarafından sindirilemez.
Çeşitleri
1- Nişasta: Lügolle mavi renk verir.
2- Glikojen : lügolle kahve rengi verirler.
3- Selüloz: lügolle boyanmazlar.
4- Pektin
5- Kitin
Polisakkaritlerin Genel Özellileri

Nişasta
¦N kadar glikozun dehidrasyon undan oluşur.
¦Olayda n-1 kadar H2O oluşur.
¦Olayda n-1 kadar glikoz bağı kurulur.
¦Bitkilerde depo karbonhidrattır.
¦Suda çözünmez.
¦Hücre zarından geçemez.
¦Sentezleri hücre içinde olur.
¦Hidrolizlerinde n-1 kadar su harcanır.
¦Hidrolizleri hücre içinde ve hücre dışında olabilir.
¦Lu gol ile mavi , mor rengi verir.
¦Amilaz enzimi ile maltoz a yıkılırlar.
¦Kanda görülmez.
Selüloz
¦n kadar glikoz dehidrasyonu ile birleşmesinden oluşur.
¦Olayda n-1 kadar ters glikoz bağı oluşur.
¦Olayda n-1 kadar H2O açığa çıkar.
¦Sentezleri hücre içinde gerçekleşir.
¦Hayvanlarda bazı bakteriler ve birkaç omurgasız hariç hidroliz enzimleri bulunmaz.
¦Bitkilerde yapı karbonhidrattır. Hücre çeperini oluşturur.
¦Suda çözünmezler.
¦Lugol ile boyanmazlar.
Glikojen
¦N kadar glikozun dehidrasyon ile birlaşmesinden oluşur.
¦Olayda n-1 kadar H2O açığa çıkar.
¦Olayda n-1 kadar glikozit bağı kurulur.
¦Sentezleri karaciğer ve çizgili kas hücrelerin de gerçekleşir.
¦Hayvansal depo karbonhidrattır.
¦Suda çözünür.
¦Hücre zarından geçemez.
¦Sentezleri Hücre içinde gerçekleşir.
¦Hidrolizinde n-1 kadar su harcanır. Olay hücre içinde ve hücre dışında gerçekleşebilir.
¦Lugol ile kahverengi rengini verir.
¦Kanda görülmez.

Görevleri
¦Canlılarda enerji verici madde olarak kullanılır.
¦Bitki , mantar ve bazı bakterilerin hücre çeperi esas maddesini oluşturur.
¦Hücre zarlarında protein ve yağlarla bileşikler oluşturarak tanımlayıcı ve tanıyıcı maddeler olarak görev yaparlar.
¦DNA , RNA , ATP , FAD , NAD gibi önemli organik maddelerin yapılarına katılırlar.

biyoloji inorganik maddeler

İNORGANİK MADDELER

CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ

İNORGANİK BİLEŞİKLER

• Su
• Asit
• Baz
• Tuz
• Mineraller

ORGANİK BİLEŞİKLER

• Vitaminler
• Enzimler
• Yağlar
• Proteinler
• Karbonhidratla
• Nükleik asitler

İNORGANİK BİLEŞİKLER:Canlıların kendi vücudunda üretemeyip dışardan hazır olarak aldıkları bileşiklere denir

A. Su: Ortalama bir insan vücudunda %65-70 oranında su bulunmaktadır. Su bitkilerin de bu % 95’e kadar çıkmaktadır
Özellikleri
1.Sindirime yardımcı olur
2.Vücut ısısının dengede tutulmasını sağlar
3.Vücuttaki Zaralı maddelerin dışarıya atılmasının sağlar
4.Suyun akışkan özelliğinden dolayı moleküllerin bir yerden başka bir yere taşınmasını sağlar.

B. Mineraller:Hücreleri karbonhidrat, yağ ve protein gibi organik bileşikler ile vücuda alınan inorganik tuzlardır.
Özellikleri:
1.Mineraller enzimlerin yapısına katılarak katalizör görevi yapar.
Katalizör:Kimyasal tepkimelere girerek tepkimenin daha kısa sürede ve daha az kullanılmasını sağlayan proteinden oluşmuş kısımdır.
2.Eksikliklerinde bir takım rahatsızlıklar ortaya çıkar.
Ca eksikliğinde ›Çocuklarda kemik erimesi yaşlılarda raşitizm.
P eksikliğinde› kemiklerde ve dişlerde yumuşama.
Fe eksikliğinde› anemi
iyot eksikliğinde ›guatr.
3.Mineraller kanın ozmotik basıncının dengede tutulmasını sağlar.
4.Kas kasılmasında sinirsel uyartıların iletilmesinde görev alır.
5.İyon konsantrasyonunu sağlar.

SIMPLE PRESENT TENSE (GENİŞ ZAMAN)

Geniş zaman tekrarlanan, yapılması adet olan hareketleri anlatmak için kullanılır.

İngilizce’de bu zamanı teşkil etmek için öznenin yanına fiili yalın olarak getirmek kafidir. Yalnız özne tekil ise fiilin sonuna (s) ilave edilir.

A) Olumlu Cümle:

ÖZNE + FİİL

Kullanılışı:

-Genel durumlarda, yani tüm zamanları kapsayacak şekilde yapılan ve yapılacak eylemleri anlatmada kullanılır.

We run every morning.                              (Biz her sabah koşarız.)

I drink a cup of coffee every evening.     (Ben her akşam bir fincan kahve içerim.)

We like comedy films.                               (Komedi filmlerinden hoşlanırız.)

-Değişmesi mümkün olmayan şeyleri bildirirken kullanılır.

People need dinner. (İnsanlar yemeğe ihtiyaç duyar.)

-Planlanmış bir eylem ya da program anlatmak için gelecek zamanı gösteren bir zaman ifadesiyle birlikte kullanıldığında Gelecek Zaman belirtir.

I visit the zoo tomorrow.                            (Ben yarın hayvanat bahçesini görmeye giderim.).)

Bir fıkra ya da öykü anlatılırken kullanılabilir.

Zarf cümleciklerinde gelecek zaman göstermek için kullanılır.

Geniş zaman için kullanılan yardımcı fiil do fiilidir. Not olumsuzluk zarfıyla kaynaşarak don’t veya doesn’t olur.

Dikkat: Does yardımcı fiili cümlede yer alınca üçüncü tekil şahısta fiilin s takısı da düşer. (He eats. Does he eat?)

Şimdiki Zaman İçin Kullanılabilecek Zaman İfadeleri:

Every minute (her dakika)

Every hour (her saat)

Every day (her gün)

Every week (hafta)

Every month (ay)

Every year (yıl)

Every two days (iki günde bir) (sayı değişebilir)

Every three hours (üç saatte bir) (sayı değişebilir)

Every time (her defasında) (Bu ifadeyi her zaman anlamında KULLANMAYIN)

Every other day (her iki günde bir)

Dikkat: Zaman ifadeleri genel olarak cümlelerin sonunda yer alır, cümlenin en başında kullanılması da mümkündür, ancak hiçbir zaman cümlenin ortasında kullanılmaz.

Eğer cümlede birden fazla zaman ifadesi varsa, bunlar daha ayrıntılı olandan genel olanına doğru yazılır.

B) Olumsuz Cümle:

özne	don't veya	fiil	diğer kelimeler
	doesn't
I	don't	write	a letter every day.
She	doesn't	clean	the kitchen.
My son	doesn't	drink	tea.
Your friends	don't	go	to the station.
The teacher	doesn't	draw	pictures.
Margaret	doesn't	sleep	in this room.

C) Soru Cümlesi:

Geniş zaman cümlelerini soru yapmak için cümlenin başına DO getirilir.

DO fiili yalnız olarak kullanıldığında «yapmak» anlamına gelir. Cümle başında kullanıldığında geniş zaman soru cümlesi olur.  Özne üçüncü tekil şahıs ise fiile getirilen s kalkar do'ya eklenir. Do kelimesinin son harfi o olduğundan bu, es şeklinde olur; does.

Olumsuz yapmak için fiilin önüne do not getirilir. Özne tekilse yine fiildeki s kalkar do'ya eklenir.

do veya does	özne	fiil	diğer kelimeler
do	I	write	a letter every day?
Does	she	clean	the kitchen?
Does	my son	drink	tea?
do	your friends	go	to the station?
Does	the teacher	draw	pictures?
Does	Margaret	sleep	in this room?

PAST CONTINUOUS TENSE (GEÇMİŞTE DEVAM ETMİŞ ZAMAN)

Bu kipi teşkil etmek için şimdiki zaman halindeki bir cümlede bulunan to be fiilini geçmiş zaman haliyle değiştirmek, yani is, am yerine was, are yerine were kullanmak kâfidir.

Soru halleri to be fiili başa getirilerek yapılır.

Olumsuz yapmak için to be'den sonra not getirilir.

İngilizcede, geçmişte bir hareket devam etmekte iken bu esnada başka bir fiil daha yapılırsa, devam etmekte olan hareket geçmişte devamlı hal kipiyle, diğeri geçmiş zaman kipiyle anlatılır.

Geçmişte devamlı hal

Özne	was, were	ing almış fiil	diğer kelimeler
I	was	carrying	a basket.
They	were	talking	in English.
My son	was	sleeping	in his bed.
The cows	were	running	to the hill.
Ahmet	was	smoking	a cigarette.
She	was	standing	behind the door.

Geçmişte devamlı hal

özne	was	fiil	diğer	when	özne	fiil	diğer
	were		kelimeler				kelimeler
She	was	eating	an apple	when	you	came	here.
Ali	was	carrying	the bags	when	they	saw	him.
They	were	playing	basketball	when	we	came	to the park.
His son	was	reading	a book	when	Recep	came	in.
We	were	buying	tickets	when	you	saw	us.
You	were	sleeping		when	they	opened	the door.